Czym jest ergonomia pracy?
Ergonomia dotyczy dopasowania zadań, narzędzi i warunków do ludzi, którzy z nich korzystają. International Ergonomics Association opisuje ją jako naukę o relacjach człowieka z elementami systemu oraz praktykę projektowania wspierającą dobrostan i sprawność działania. Nie sprowadza się do kształtu krzesła czy jednej pozycji przy komputerze.
W biurze pytanie brzmi więc: czy konkretna osoba może wygodnie i sprawnie wykonać swoje zadania przy danym wyposażeniu i organizacji pracy? Nazwa „ergonomiczny” w katalogu nie odpowiada na to pytanie bez przymiarki i obserwacji.
Trzy obszary ergonomii
IEA wyróżnia ergonomię fizyczną, poznawczą i organizacyjną. Pierwsza dotyczy m.in. pozycji i ruchu, druga przetwarzania informacji, a trzecia organizacji procesów i współpracy. Poniżej pokazujemy własne przykłady zastosowania tego podziału w biurze.
| Obszar | Przykład problemu | Co można sprawdzić |
|---|---|---|
| Fizyczny | Mysz stoi poza wygodnym zasięgiem | Rozmieszczenie urządzeń i wolne miejsce na blacie |
| Poznawczy | Powiadomienia zasłaniają ważne informacje | Ustawienia aplikacji i czytelność komunikatów |
| Organizacyjny | Spotkania nie zostawiają czasu na pozostałe zadania | Plan dnia, sposób przekazywania zadań i przerwy |
Zmiana mebla może pomóc w pierwszym przykładzie, lecz nie rozwiąże automatycznie dwóch pozostałych. To powód, aby opisywać problem przed wyborem produktu.
Projektowanie nowego stanowiska a poprawa istniejącego
Przy urządzaniu miejsca od początku można rozplanować sprzęt, zasilanie i przejścia przed zakupem mebli. Przy istniejącym stanowisku zaczyna się od tego, co utrudnia pracę, i wprowadza poprawki. CIOP-PIB opisuje te podejścia jako ergonomię koncepcyjną i korekcyjną; dotyczą etapu działania, a nie zastępują wymienionych wyżej obszarów.
Przykład: zakup większego blatu ma sens, jeśli używane urządzenia nie mieszczą się w dobrym układzie. Jeżeli problemem jest odbicie okna w ekranie, najpierw trzeba sprawdzić ustawienie i światło. Wskazówki znajdziesz w tekście o biurku pod oknem.
Od czego zacząć ocenę w biurze?
HSE zaleca uwzględnienie całego stanowiska, wykonywanej pracy i indywidualnych potrzeb użytkownika. Sama ankieta lub aplikacja nie zastępuje oceny i wyjaśnienia zauważonych problemów. Korzystamy tu z ogólnej metody oceny, bez przenoszenia brytyjskich przepisów na polskie stanowiska.
Zapisz najczęstsze czynności: pisanie, rozmowy, praca z dokumentami lub obsługa dwóch ekranów. Następnie sprawdź:
- Czy potrzebne przedmioty są dostępne podczas zadania?
- Czy ustawienia krzesła, blatu i urządzeń można dopasować razem?
- Czy widzisz treść bez ciągłego zmieniania pozycji, aby ją odczytać?
- Czy przewody i przechowywane rzeczy ograniczają przestrzeń?
- Czy organizacja dnia pozwala zmieniać czynność i robić przerwy?
Dokładniejsze ustawienia opisuje poradnik ergonomicznego stanowiska komputerowego. Ten artykuł wyjaśnia zakres ergonomii, zamiast powtarzać całą instrukcję ustawiania monitora i krzesła.
Jaką rolę pełnią biurko i akcesoria?
Biurko elektryczne daje możliwość regulacji wysokości w zakresie konkretnego zestawu. Ramię monitora zmienia możliwości ustawienia zgodnego z nim ekranu. Dobieraj je do wykrytej potrzeby, parametrów i sposobu mocowania.
Wycięcie w blacie, pamięć ustawień lub duży monitor nie gwarantują braku bólu, migreny czy większej wydajności. Przy dolegliwościach potrzebna może być indywidualna ocena; zakup wyposażenia nie zastępuje leczenia.
Jak ocenić, czy zmiana pomogła?
Wróć do zapisanego problemu i sprawdź to samo zadanie po zmianie. Czy mysz jest dostępna? Czy dokument nie zasłania klawiatury? Czy łatwiej przeprowadzić rozmowę? Odnotuj także nowe utrudnienia.
Zasady przerw przy komputerze oraz plan domowego biura rozwijamy w osobnych poradnikach. Stosowanie ergonomii to powtarzanie oceny wtedy, gdy zmieniają się zadania, wyposażenie lub potrzeby użytkownika.